Սթափ ու պրագմատիկ մոտեցում Հայաստան-Թուրքիա ֆուտբոլային/քաղաքական հանդիպմանը ․ Ստյոպա Սաֆարյան
ՄԱՀՀԻ տնօրեն Ստյոպա Սաֆարյանը ֆեյսբուքի իր էջում գրել է․




Վաղը Հայաստան-Թուրքիա ֆուտբոլային խաղն է

Այն ավելին է, քան սպորտային միջոցառումը: Եկեք խոստովանենք՝ այն մեծ քաղաքականության մի կարևոր բաղադրիչն է: Իսկ եթե նրան արդեն խառնվել է քաղաքականություն, ուրեմն նրան իրավունք չունենք անփույթ վերաբերել:

Իհարկե, նախ Հայաստանին ու նրա հավաքականին մաղթենք երկաթյա նյարդեր, ու տա Աստված, վաղը նրանք ևս մեկ մարզական հաղթանակ պարգևեն մեր ազգին: Անկախ ելքից՝ տառապել պետք չէ: Երկրպագենք ու ուժ տանք մեր հավաքականին:

Բայց վերադառնանք խաղին նրբորեն միախառված քաղաքականությանը: Եկեք այն էլ խոստովանենք, որ մեր անկախ պետականության 30-ամյա պատմության մեջ մեզ չհաջողվեց չեզոքացնել թուրքական գործոնը: Մեզ թվում էր, թե Սառը պատերազմից հետո եկած ռոմանտիկ թվացող աշխարհակարգում սոսկ իրավունքի ու քաղաքականության ուժն այնքան մեծ է, որ Ցեղասպանության, հատուցման, պահանջատիրության եղանակով ոչ միայն կհասնենք արդարության հաղթանակին, այլ նաև կզսպենք թուրքական գործոնը, որի սլաքը ուղղված է հայոց տարրի բնաջնջմանը: Շատ բան փորձարկվեց՝ հարաբերությունների նորմալացում նախապայմաններով, առանց նախապայմանների: Չստացվեց: Տարբեր մոտեցումներ բախվեցին նույն պատին: Ոչ մեր կամ ոչ այնքան մեր մեղքով: 

Սա, իհարկե, չպետք է նշանակեր կամ նշանակի, որ պետք է հրաժարվել փորձերից: Եվ, ահա, 2020թ. Աղետալի պատերազմից հետո հերթական փորձն է ձեռնարկվում: Ինչպես անազնիվ կամ անհեռատես ներքին ընդդիմախոսությունն է պիտակում, դա ամենևին Հայաստանում որևէ երկրի Թուրքիայով փոխարինելու մասին չէ: Դա ամենևին այս իշխանության՝ թուրքերին ծախված լինելու մասին չէ: Դա ամենևին թուրքի հետ խաղաղ ապրելու ուտոպիկ երազանքի մասին չէ… Դա վերջին տասնամյակում ամբողջությամբ նույնացած Բաքու-Անկարա օրակարգերը տարանջատելու փորձի մասին է: 

Ես այդքան ուտոպիստ չեմ, որ հավատամ, թե այս մի փորձը հաջողելու է: Գիտեմ նախորդ փորձերի հետ այս փորձի թե ընդհանրությունների, թե տարբերությունների մասին: Հենց տարբերությունների հանգամանքն էլ պետք է օգտագործել, որպեսզի Անկարայի օրակարգը չլինի Իգդիրի /ադրբեջանաբնակ/, կամ որ նույնն է՝ Բաքվի օրակարգը, այլ լինի հարաբերականորեն ինքնուրույնացված Անկարայի օրակարգը: Իսկ դրա համար փոքր քայլերի մարտավարություն է որդեգրվել աստիճանաբար հայ-թուրքական օրակարգ ստեղծելու ու հնարավորինս այն ինքնուրույնացնելու ուղղությամբ: 

Եթե մինչև Թուրքիայի երկրաշարժը շանսերը չափազանց ցածր էին, այսօր դրանք մի փոքր ավելացել են: Եթե Արևմուտքը կարողանում է թուրք-ռուսական սիրախաղի վրա երկար ժամանակ ատամներ կրճտացնելուց հետո Թուրքիայի ներքին խոցելիությունն օգտագործել, որպեսզի նրան բերի արևմտյան ճամբար, ինչո՞ւ պետք է մենք սթափ չմոտենանք ու փորձարկենք վերոնշյալ խնդրի լուծումը այդ նորահայտ գործոնի դեպքում: 

Պետք է փորձել: Առանց հուսահատվելու ու առանց կանխորեշելու արդյունքները: Սա մեկ ճակատամարտի գործընթաց չէ, ինչպես որ այդպիսին չի եղել հայ-թուրքական հարաբերությունների ողջ պատմությունը: Այնպես որ՝ շատ կարևոր է, որպեսզի ցեղախմբային ու էմոցիոնալ մտածողության դաշտում մշակված որևէ սադրանք որևէ անհատի կամ խմբակի կողմից չմթագնի այս փոքր ու թույլ հեռանկարը: 

Ստադիոնում, խաղի ժամանակ որևէ չմտածված սադրանք ոչ միայն քաղաքական հետևանք է ունենալու, այլ նաև մարզական. մեր ֆեդերացիայի նկատմամբ պատիժներից մինչև չգիտեմ ինչ: Ի վերջո՝ նաև պատասխան խաղ է լինելու, այս անգամ՝ թուրքերի հյուրընկալությամբ: 

Այնպես որ՝ տաքգլխության ժամանակը չէ, ցեղախմբային վարքագծի ժամանակը չէ. մենք պետություն ենք, ու մեր դիվանագիտությունը պետք է անխոցելի լինի՝ հանրային վարքից, ժողովրդական դիվանագիտությունից մինչև պաշտոնական դիվանագիտություն: Ասվածը որևէ կերպ չնույնացնել մեր իրավունքների մասին չխոսելու հետ:

Հաղթանակ մեր Հայաստանի բոլոր բնագավառներում՝ քաղաքականից մինչև մարզական

Հետգրություն. որևէ ավելորդ մեկնաբանություն բացառելու համար ասեմ, որ բացի 1.5 միլիոն անմեղ ազգակիցներիս կոտորածը ու հայրենասպանությունը, հորական Կատյա տատիկիս առևանգել են թուրքերը. նշվածներից ոչ մեկ չի մոռացվել, ոչինչ չի ներվել առանց առնվազն ներողության խոսք հնչեցնելու... Այնպես որ ինձ պետք չէ որևէ բան հիշեցնել...