«Այս ընթացքում շատ բաների միջով անցան Սահմանադրական դատարանը, դատավորները»,-այս մասին Iravaban.net-ի հետ հարցազրույցում հայտնել է դատարանի նախագահ Արման Դիլանյանը։
Սդ նախագահի հետ խոսել ենք Հռոմի ստատուտի, դատավորների վրա գործադրվող ենթադրյալ ճնշումների, «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» օրենքի, ՍԴ դատավորներին վաղաժամկետ կենսաթոշակի ուղարկելու և այլ հարցերի մասին։
-Պարոն Դիլանյան, լրացել է Ձեր պաշտոնավարման 5-րդ տարին (2018-ից դատավոր, 2020-ից՝ ՍԴ նախագահ)։ Ի՞նչ խնդիրներ կային, որոնք այս տարիների ընթացքում, Ձեր ընտրությունից հետո լուծվել են։
-Սահմանադրական դատարանում խնդիրները լուծվում են կոլեգիալության տրամաբանությամբ։ Այս ժամանակահատվածում և դրանից առաջ, այս պահին, սրանից հետո «խնդիրները» դատարան ներկայացվող դիմումներն են։ Խնդիր ասելով նկատի ունեմ այն պատասխանատվությունը, որը ստանձնում է ՍԴ-ն։ Դատարանին է հանձնվում սահմանադրաիրավական որևէ վեճ և դրա լուծումը։ Դա միշտ պատասխանատվություն է, «խնդիր է», որևէ մենք պետք է կարողանանք ճշգրիտ կերպով, Սահմանադրությանը համահունչ հաղթահարենք։
-Մյուս դատարանների դատավորների սոցիալական երաշխիքների, աշխատավարձի բարձրացման և այլ նման հարցերի մասին անընդհատ խոսվում է և դատավորներն էլ են խոսում։ Սահմանադրական դատարանն այս առումով պասիվ է։ Կարո՞ղ եք այժմ հայտնել, թե ինչպիսի խնդիրների են բախվում հենց ՍԴ դատավորները։
-Մենք չենք կարող խնդիրներ չունենալ։ Մենք մասն ենք մեծ պետական համակարգի, չենք կարող չունենալ այն խնդիրները, որոնք բնորոշ են համակարգին։ Միևնույն ժամանակ մենք տեսնում ենք փոփոխությունները, դրանց արդյունքները, որոնք նախաձեռնվում են օրենսդիրի և գործադիրի կողմից։ Չենք կարող չնկատել, որ դատավորները, ինչպես նաև ՍԴ դատավորների աշխատավարձերը վերջին մեկ տարվա ընթացքում գրեթե կրկնապատկվել են։ Մենք կարծում ենք, որ դատավորի աշխատավարձը, սոցիալական երաշխիքները դատավորի անկախության կարևորագույն բաղադրիչներից են։ Սակայն մենք չենք կարծում, որ դրանք կարող են ոչ պրոպորցիոնալ բարձրանալ՝ հաշվի չառնելով պետության տնտեսական վիճակը։
Իհարկե, դատավորների կենսապայմաններին ուղղված միջոցառումները, աշխատավարձի բարձրացումը, սոցիալական ապահովության ծրագրերը դեռ հեռու են միջազգային ստանդարտներին համապատասխանելու, գիտակցում ենք։ Բայց մենք չեն կարող պահանջել կամ ակնկալել այնպիսի փոփոխություններ, որոնք համարժեք չեն լինի այդ պահին պետության տնտեսական զարգացվածության մակարդակին։ Նկատելով այն անկեղծությունը, որը կա գործադիրի և օրենսդիրի մոտ, մենք հուսով ենք, որ տնտեսական զարգացմանը համարժեք կբարձրացվեն նաև դատավորների աշխատավարձերը։
-2018-ին, ՍԴ դատավոր թեկնածուի կարգավիճակում խորհրդարանում հայտարարեցիք, որ յուրաքանչյուր խնդիր, որը ծագում է իրավունքի հարթությունում իր լուծումը ունի Սահմանադրության մեջ։ Սահմանադրական ենթադրյալ ճգնաժամերի մասին խոսվում էր և 2018-ին, և 2019-ին, և 2020-ին, պատերազմից հետո։ Խնդրում եմ սկզբում նշեք՝ 2018-ին և դրանից հետո սահմանադրական ճգնաժամին մասին կարծիքները հիմնավո՞ր են, թե՝ ոչ։ Եթե այո, ապա ճգնաժամն իր հանգուցալուծումն ունեցե՞լ է։
-Ես այժմ էլ կարծում եմ, որ ցանկացած խնդիր, ճգնաժամային իրավիճակներ, որոնք առաջանում են պետության ներսում, դրանք իրենց լուծումն ունեն Սահմանադրության մեջ։ Այս առումով անուղղելի լավատես եմ։ Մենք միշտ պետք է հիշենք, որ Սահմանադրությունը դա զուտ իրավական փաստաթուղթ չէ։ Այն ունի պատմական, էթիկական, մշակութային, տնտեսական և այլ բաղադրիչներ։ Այդ բոլոր բաղադրիչները ճգնաժամային իրավիճակներում օգնում են մեկնաբանել Սահմանադրությունն այնպես, որպեսզի գտնվեն այդ ճգնաժամերի իրավական բանալին։ Այլ խնդիր է՝ կա արդյոք քաղաքական կամք՝ ճգնաժամերը լուծել իրավական ճանապարհով։
-Կամք կա՞։
-Մինչև հիմա ես նկատում եմ, որ կա։ Մենք տեսնում ենք այդ ճգնաժամերի հաղթահարում առավելապես հենց իրավական, Սահմանադրության թելադրած ճանապարհով։ Ես կարծում եմ, որ այստեղ դերակատարություն է ունեցել նաև Սահմանադրական դատարանը՝ իր որոշումներով։
