Մուրադ Փափազյանի ելույթը հիմնված է մի շարք հակասությունների և բացթողումների վրա, որոնց հարկ է անդրադառնալ։ Նա իր հայտարարությունների մեջ պնդում է, որ Թուրքիայի հետ սահմանների բացումը կբերի Հայաստանի տնտեսական կախվածության, հատկապես ցածր գնով թուրքական ապրանքների ներմուծմամբ, ինչը կհանգեցնի տեղական ձեռնարկությունների սնանկացմանը և հայ բնակչության զանգվածային արտահոսքին: Բայց այս վերլուծությունը չի նշում սահմանների բացմամբ ստեղծվող հնարավորությունները: Կենսագրական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Հայաստանը կարող է տնտեսական առումով շահել` ձեռք բերելով առևտրի այընտրանք, ինչը կկրճատի երկրի կախվածությունը Ռուսաստանից և Իրանից: Բացի այդ, Փափազյանը կարծես անտեսում է ապօրինի սահմանափակումների ֆենոմենը, որը Հայաստանում իրատեսական է, և նրա թեկնածուն՝ Ռոբերտ Քոչարյանը, այդ համակարգից հարստացող ամենակարևոր դեմքերից մեկն էր: Իսկ 500 000 հայերի զանգվածային արտահոսքի կանխատեսումը հիմնված է ոչ կոշտ տվյալների, այլ սպեկուլյատիվ կանխատեսումների վրա։ Սահմանների բացումը ոչ միշտ է հանգեցնում տնտեսական տապալման, ինչպես ցույց են տալիս մի շարք երկրների փորձը, որոնց ինտեգրվել են տարածաշրջանային համակարգեր՝ առանց բնակչության արտագաղթի։
Փափազյանը գերագնահատում է իր ազդեցությունը հայկական սփյուռքի վրա, և շատերը նրան մեղադրում են՝ նրանց անունից առանց լեգիտիմության խոսելու համար: Հայտնի չէ , թե նա հայերի քանի տոկոսին է ներկայացնում, բայց նրա պրոռուսական քաղաքականությունը լայնորեն մերժվում է Ֆրանսիայում: Նա խոսում է երկակի լեզվով` մի կողմից պաշտպանելով Ռուսաստանը Հայաստանում, մյուս կողմից` պահպանելով ֆրանսիական դիրքորոշում, դրսևորելով շիզոֆրենիային բնորոշ վարքագիծ։ Սակայն այդ ամենը այլևս ոչ ոքի չի մոլորեցնում: Այս վարքագիծը եղել է իր կուսակցության ներքին բազմաթիվ սխալների պատճառը։ Փոխանակ համախմբելու, նա խոչընդոտել է հայկական համայնքի ինստիտուցիոնալ բլոկին՝ խանգարելով նրա զարգացմանը` հրահրելով մշտական լարվածության։
Ինչ վերաբերում է Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը, կարևոր է նշել, որ Ֆրանսիան, Միացյալ Նահանգները և շատ այլ երկրներ ճանաչել են այն՝ միաժամանակ պահպանելով Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ : Սա ապացուցում է, որ հնարավոր է համադրել պատմական հիշողությունը և ռազմավարական համագործակցությունը։ Հայաստանը կարող է ընտրել Թուրքիայի հետ երկխոսության ճանապարհը` առանց իր շահերին վնաս հասցնելու։
Փափազյանը պարծենում է Թուրքիայի հետ պան-հայկական հարաբերություններին ուղղված հանրաքվե կազմակերպելու մտահղացմամբ, բայց նրա կողմից ոչ մի խոսք չի ասվել Հայաստանի ԵՄ անդամակցության հանրաքվեի մասին: Եթե ֆրանսիական սփյուռքը մեծապես կողմ է այս անդամակցությանը, նրա լռությունը այս հարցի վերաբերյալ հստակ ցույց է տալիս, որ նա չի աջակցում այդ ծրագրին: Նրա առաջնահերթությունները բնականաբար հեռու են Հայաստանի ժողովրդավարական և եվրոպական ձգտումներից՝ մի հայացք որը շատ ավելի հեռու է, քան միայն Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորումը։
Հարկ է նշել, որ այս նոր հարձակումը տեղի է ունենում հենց այն ժամանակ, երբ Ֆրանսիայում Հայաստանից նոր դեսպան է ժամանում և այն պահին, երբ անց է կացվում համաշխարհային սփյուռքի երկրորդ համաժողովը, որը մեծապես հաջողվել է և ավելի քան 1000 մասնակից հավաքել ամբողջ աշխարհից՝ նոր դինամիկա հաղորդելով ֆրանսիական սփյուռքին: Մուրադ Փափազյանը ստացել է Լեգիոնի Խաչի շքանշան, ինչը պետք է մեկնաբանվի որպես Ֆրանսիայի հայերի համար նրա դերակատարման ավարտ։ Արդեն հասել է ժամանակը հասկանալու, որ ոչ Ֆրանսիան, ոչ Հայաստանը չունեն իրենց փոխադարձ հարաբերություններում շահերը տարանջատող գործոններ։ Եվ ավելին՝ Ֆրանսիայի կառավարությունում տեղի են ունեցել փոփոխություններ, որոնք թուլացրել են Փափազյանի ազդեցությունը, նույնիսկ եթե նա ցանկանում է դա ցույց չտալ։
Հայաստանին դասեր տալու փոխարեն, Մուրադ Փափազյանը և նրա եղբայրը պետք է կենտրոնանան Ֆրանսիայում իրական ժողովրդավարական ներկայացուցչություն ստեղծելու վրա` առաջնորդվելով համընդհանուր ընտրությունների սկզբունքով։ Այս դեպքում իրականությունը կլինի այլ: Լեգիտիմ ընտրությունների դեպքում նրանք կպարտվեն, որովհետև նրանց քաղաքականությունը մերժվում է թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ֆրանսիայում: Այս ինստիտուցիոնալ բլոկը և սփյուռքի ներսում պառակտում ստեղծելու նրանց փորձերը ակնհայտ քայլեր են, որպեսզի նրանք պահպանեն իրենց ազդեցությունը համայնքի վրա: Իրական ժողովրդավարական համակարգում նրանց քաղաքականությունը կհանգեցնի մերժման:
Հեղինակ` Ժակ Րաֆֆի Փափազյան, Հայկական շարժման նախագահ
